|
Hamiye DURAN
ÖZET
Besmele okumanın faziletlerinin anlatıldığı Besmele Tefsiri’nde Hz. Peygamber’in miraçta yaşadığı ruhanî hayattan bölümler vardır. İşlediği konular gereği konuşmalar, Hz. Peygamber ile Tanrı arasında geçmektedir. Allah’ın lütfu, ihsanı, bağışlayıcılığı, cömertliği gibi konuların işlendiği bu eser, insanlar arasındaki ilişkileri de aynı temalar üzerine oturtmaktadır. Söz konusu fikir ve diğerleri Hasan-ı Basri, Cüneydi, Seri Sakati, Kafal Şaşi, Tâi gibi tarikat ulularının yaşam ve sözleriyle daha müşahhas hâle getirilmiştir.
Hâcı Bektâş Veli’ye atfedilen ve “Kitâb-ı Tefsîr-i Besmele Ma‘a Makâlât-ı Hâcı Bektâş” adı ile Manisa kütüphanesinde 3536 numara ile kayıtlı olan bu eser, 827-1423 tarihinde Cafer bin Hasan tarafından istinsah edilmiş 30 varaklık tek nüshadır. Eser, ilmî usullere uygun olarak yeni yazıya çevrilmiştir.
Devamını oku:
|
|
|
AHMET YESEVİ'NİN FAKR-NAME`Sİ İLE |
 |
 |
 |
Prof. Dr. Abdurrahman GÜZEL
Tasavvufi düşüncenin esasını ayet-i kerimeler ve hadis-i şerifler teşkil eder, ayet-i kerimeler Kur'an-ı Kerim'le sabit olduğu için üzerinde herhangi bir ihtilaf söz konusu değildir. Ancak hadis-i şerifler, sonradan toplandıkları için Hz. Peygambere ait sözlerin bir kısmı sahih kaynaklar olarak bilinen hadis kitaplarında yoktur.
Mesela sûfîlerin sahih hadis olarak naklettikleri "Ben bir gizli hazine idim, bilinmekliğimi istedim ve kâinatı yarattım" mealindeki hadis, belli başli hadis kitaplarındâ bulunmamaktadır. Sûfiler böyle durumlarda mânâ aleminde Hz. Peygamber ile görüşüp, hadisi bizzat ondan öğrenmek ve hadisin sıhhatini bizzat ona tasdik ettirmek yoluna gitmişlerdir ( 1 ) ve diğerleriyle birlikte bu hadisleri de düşüncelerine temel olarak kabul etmişlerdir.
Sûfilerin zikir ve fikirlerinin esasını bu ayetler ve ayetlere mutabık hadisler teşkil eder.
Bilhassa üzerinde yaşadıkları âleme karşı aldıkları tavırlarda, dünyayı bir lâşe kadar değersiz görmelerinde aşagıda mealen zikredeceğimz hadislerin tesiri olmuştur:
1. "Allah indinde dünyanın sinek kanadı kadar değeri olsaydı, hiç bir kâfüre bir içimlik su vermezdi." (2)
2. "Ahirete nazaran dünyanın değeri, sizden birinin parmağını denize daldırmasına benzer, parmağı ile denizden aldığı suyu göz önüne getirsin." (3)
3. "Her ümmet için bir fitne sebebi vardır, ümmetimin fitnesi de maldır." (4)
4. "Dirheme kul olanın burnu yere sürülsün, dirheme köle olan kahrolsun, kesesine esir olan hor ve hakir olsun." (5)
5. "Dünya bir lâşedir, onu isteyen köpektir." (6)
6. "Fakirlerle birlikte oturup kalkmak tevazudandır ve üstün bir vasıftır." (7)
7. "Allah'ım beni fakir olarak yaşat, fakir olarak öldür." (8)
8. "Dünyada ya bir garip veya bir yolcu gibi ol, kendini kabirlerde olanlardan say." (9)
|
|
HACI BEKTÂŞ-I VELİ NEREDE DOĞDU, KİMDİR, SOYU NEREYE DAYANIYOR? |
|
|
|
|
Güven AYKAN
Vilayetname’ye göre Hacı Bektâş-ı Veli, Horasan’ın Nişabur şehrinde doğmuş olup İmam Musa Kazım’ın neslinden gelen ve İbrahim-i Sâni diye tanınan Seyyid Muhammed’in oğludur.1 Ancak bilinen kaynak Vilayetname’ye göre Hacı Bektâşî Veli, Horasan’ın Nişabur şehrinde doğmuş olup İmam Musa’nın daha eski Türk sakinlerinden olmadığı, Moğol istilası sırasında buraya göç ettiği muhakkaktır. Çeşitli kaynaklarda doğum ve ölüm tarihleri değişik şekilde gösterilmiştir. Horasan’ın Nişabur şehrinde doğmuş olup babası; İbrahim, anası; Ahmet kızı Hatem Hatun’dur.
|
|
MAKALAT'TA İNSAN VE DÜNYA İLİŞKİSİ |
|
|
|
Dr. Hamiye DURAN
"Allah'ı bilmek, tanımak" olan insan, bu soruların cevabını Kur'ân-ı Kerim'de bulmuştur. Kur'ân'a göre, varoluş sebebi Allah'tır. Allah, insan da dahil olmak üzere bütün kainâtın yaratcısıdır. Gökteki meleklerden cinne kadar, hayvânât, nebâtât, cemâtât ve insânât, her şey Allah'ın ol demesiyle yaratılmıştır. İnsan ise yaratılmışlar içerisinde en önemlisi olup eşref i mahlukâttır.
|
|
HACI BEKTAŞ VELİ'NİN HAYATI VE ESERLERİ |
|
|
|
|
Prof. Dr. Abdurrahman GÜZEL
1. Hacı Bektaş Veli'nin Yaşadığı Devir ve Doğum Tarihi:
Asıl adı Muhammed Bektaş olan Hacı Bektaş Veli'nin yaşadığı dönem ve çevre iyi bilinmekle beraber, kaynaklarda doğumu hakkında farklı bilgilere rastlanmaktadır. Doğum ve vefat tarihleri konusunu en eski kaynaklardan başlayarak bugüne kadar yapılmış tetkiklerden elde ettiğimiz bilgiler ışığında kısaca şöyle izah edelim:
Hacı Bektaş Veli'den bahseden kaynakların en eskisi Eflâki Dede'nin "Menâkıbu'1-Arifin" (1) adlı eseridir. Eflâkî "Hacı Bektaş'ın Baba Resûlullah (Baba İshak)'ın meşhur halifesi olduğunu" söyler. Hacı Bektaş'tan bahseden diğer eski bir kaynak da; Aşıkpaşazade Tarihi'dir. Bu eserde Hacı Bektaş'ın doğum ve vefat tarihleri hakkında herhangi bir açıklamaya rastlanmasa da, seyahatlerinin izah edilmesi kayda değer bir bilgidir. Taşköprüzâde Ahmed (Ö. 1553), "Ey-şakâ-iku'n-Nu'mâniyyetî Devleti'l Osmaniyye" adlı eserinde onu I. Murad (1362-1389) devri âlimleri arasında zikreder (2).
|
|
|
|
|
|
